Uluslararası Uzay İstasyonu

7 dk okuma

Temel bilgiler

Boyut	Güneş panelleriyle yaklaşık 109 m genişlik
Kütle	Yaklaşık 420.000 kg
Yörünge yüksekliği	Yaklaşık 400 km
Hız	Yaklaşık 28.000 km/sa
Bir tur süresi	Yaklaşık 90 dakika, günde yaklaşık 16 tur
Kesintisiz insanlı	2 Kasım 2000'den beri
Olağan mürettebat	Yaklaşık 7 kişi
Ortaklar	NASA, Roscosmos, ESA, JAXA ve Kanada Uzay Ajansı
Planlanan emeklilik	2030 civarı, ardından denetimli atmosfere giriş

Kısaca

ISS, insanların uzayda kurduğu en büyük yapıdır; boyu yaklaşık bir futbol sahası kadardır.
Yaklaşık 400 km yükseklikte, her 90 dakikada bir Dünya'nın çevresini dolanır.
2 Kasım 2000'den beri içinde kesintisiz insan yaşıyor.
Yerden bakınca gökyüzünde kayan, çok parlak ve sabit bir nokta gibi görünür; ışıkları yanıp sönmez.
NASA istasyonu 2030 civarında emekliye ayırıp Pasifik Okyanusu'nun ıssız bir bölgesine indirmeyi planlıyor.

Yörüngede bir ev ve laboratuvar

Uluslararası Uzay İstasyonu beş uzay ajansının ortak projesidir: ABD'den NASA, Rusya'dan Roscosmos, Avrupa Uzay Ajansı, Japonya'dan JAXA ve Kanada Uzay Ajansı. İlk parçası 1998'de fırlatıldı; geri kalanını astronotlar ve robotlar on yılı aşkın sürede birleştirdi.

Yaşam ve çalışma için basınçlı modülleri, bir robot kolu ve büyük güneş panelleri vardır. Panellerle birlikte uçtan uca yaklaşık 109 metre tutar. İçindeki yaşanabilir alan kabaca altı yatak odalı bir ev kadardır.

Yörünge ve hız

İstasyon Dünya'nın yaklaşık 400 km üstünde, saatte yaklaşık 28.000 km hızla uçar. Bu hızla gezegeni yaklaşık 90 dakikada bir turlar; mürettebat günde yaklaşık 16 gün doğumu ve 16 gün batımı görür.

Astronotlar orada yerçekimi olmadığı için değil, istasyon ve içindeki her şey Dünya'nın çevresinde birlikte düştüğü için süzülür. Bu sürekli serbest düşüşe mikroçekim denir. Çok seyrek de olsa hava istasyonu yavaşlattığı için ara sıra motorlar ateşlenip yörünge yükseltilir.

İstasyonda yaşam ve çalışma

İlk uzun süreli mürettebatın geldiği 2 Kasım 2000'den beri ISS'te kesintisiz insan yaşıyor. 26 ülkeden 300'e yakın kişi istasyonu ziyaret etti. Tipik mürettebat yaklaşık yedi kişidir ve altı ay kadar kalır.

Astronotlar kemik ve kas kaybını yavaşlatmak için günde yaklaşık iki saat egzersiz yapar. Biyoloji, tıp, malzeme ve fizik alanlarında yerde yapılması zor ya da imkânsız deneyler yürütürler; kristal büyütmekten yerçekimsiz ortamda alevin nasıl davrandığını incelemeye kadar. Mürettebat ve malzeme, Rusya'nın Soyuz ve Progress araçlarıyla ve SpaceX'in Dragon'u gibi ABD'li ticari araçlarla gelir.

ISS'i nasıl görürüm?

ISS çoğu zaman gece gökyüzünde Ay ve Venüs'ten sonraki en parlak cisimdir. Kendi ışığı yoktur; aşağıda hava kararmışken büyük güneş panelleri güneş ışığını yansıttığı için parlar. Bu yüzden yalnızca gün batımından sonraki ya da gün doğumundan önceki bir iki saat içinde görülür.

Gökyüzünde, genellikle batıdan doğuya doğru düzgünce kayan parlak, sabit, beyaz bir nokta arayın. Yanıp sönmez ve renkli ışıkları yoktur; uçaktan böyle ayırt edilir. Bir geçiş en fazla yaklaşık altı dakika sürer. Bazen Dünya'nın gölgesine girdiği için gökyüzünün ortasında sönerek kaybolur.

Ne zaman bakacağınızı NASA'nın Spot the Station hizmeti ya da bir uydu izleme uygulaması söyler. Bunlar başlangıç saatini, yönü, ufuktan derece cinsinden en yüksek noktayı ve süreyi verir. 40 derecenin üzerine çıkan geçişler en parlak olanlardır. Hiçbir ekipman gerekmez; dürbün işe yarar ama şart değildir.

2030 civarında emeklilik

İstasyonun en eski modülleri 25 yılı aşkın süredir uzayda ve parçalar yaşlanıyor. Ortaklar ISS'i 2030 civarına kadar çalıştırmayı planlıyor.

Ardından NASA, SpaceX'in yaptığı özel bir yörüngeden çıkarma aracıyla istasyonu deniz yollarından uzak, Güney Pasifik'in ıssız bir bölgesine indirmeyi amaçlıyor. Büyük kısmı atmosferde yanacak. NASA, ISS'ten sonra alçak Dünya yörüngesindeki araştırmalar için ticari uzay istasyonlarına güvenmeyi planlıyor; Çin ise kendi istasyonu Tiangong'u zaten işletiyor.